Overslaan en naar de inhoud gaan

Tien innovatietrends die de toekomst van de zorg bepalen

Categorie:
Innovatie & Verduurzaming

Datum:
27 december 2018

Hoewel volgens insiders de zorgsector nogal behoudend is als het gaat om het adopteren van technologische innovatie, zijn er toch diverse partijen die door middel van het ontwikkelen van nieuwe zorgtechnologie (delen van) de zorgketen efficiënter en effectiever trachten te maken. Tien van deze ontwikkelingen - die nu al zichtbaar zijn en over twintig jaar waarschijnlijk helemaal ingeburgerd zijn - op een rij.

1. Alles online in verbinding

De onstuitbare opmars van het Internet of Things (IoT) dringt ook door in de zorg. Innovatieve partijen ontwikkelen bijvoorbeeld zorghulpmiddelen die worden uitgerust met sensoren die data genereren. Zo ontstaan ‘slimme’ hulpmiddelen die zorgverleners ontlasten en de kwaliteit van de zorg verbeteren.

Een van de meest vooruitstrevende partijen op dit gebied is digitalAngel in Houten, een dochterbedrijf van Medux waarin NPM Capital participeert. Dit (internationale) platform is een motor achter de ontwikkeling van een hele range aan nieuwe slimme zorgproducten, zoals een slim matras (dat onder meer waarschuwt als er kans is op doorligwonden) en een slim bed (dat onder meer inzicht kan bieden in het slaappatroon van patiënten). Een andere toepassing is ‘zorg op afstand’. Zo kan met een app en een ‘connected’ weegschaal de zorg voor diabetespatiënten worden verbeterd. Door bloedwaarden en het gewicht online door te sturen, hoeven patiënten voor kwartaalcontroles niet meer langs te komen in het ziekenhuis: een consult op afstand via de chatfunctie in de app is voldoende.

Overigens is ‘smart connection’ op het gebied van gezondheid ook een brede maatschappelijke trend. Er is bijvoorbeeld een groeiende markt in zelfmeetapparatuur voor sportactiviteiten en beweeg- of leefpatronen (Quantified Self). Zo wordt er nu al leefstijlmonitoring toegepast bij zelfstandig wonende ouderen. Hierbij wordt bijvoorbeeld een sensorennetwerk gebruikt op gangbare plekken in de woning om de bewegingsactiviteiten van de bewoner te volgen. Sommige specialisten zien dit alles als onderdeel van een grotere beweging: de verschuiving van zorg uit het traditionele zorgdomein naar de consumentenmarkt.

2. Big data

Het aantal keren dat de zoekterm ‘griep’ wordt ingetypt op Google is inmiddels een betere voorspeller van een aankomende griepgolf dan de medische beroepsgroep zelf kan genereren. Ook in de zorg dringt het besef door dat door (ongestructureerde) gegevens te verzamelen, te combineren en te analyseren, nieuwe verbeterende en kostenbesparende inzichten kunnen worden gevonden. Een voorbeeld van de inzet van big data zijn de nieuwste DNA-analysetechnieken om de behandeling van kanker af te stemmen op de individuele patiënt, in plaats van een generieke behandeling te kiezen die voor de meeste mensen met dezelfde vorm van kanker werkt.

3. AI

Een ontwikkeling die met big data samenhangt, is de opkomst van Artificial Intelligence (AI). Big Data en AI kunnen in feite niet zonder elkaar, omdat die enorme informatievijvers alleen maar productief te maken zijn met ‘intelligente’ computersystemen en softwaretoepassingen (algoritmen). ‘Intelligent’ staat vooralsnog tussen aanhalingstekens, omdat het systeem redeneert aan de hand van kennis van menselijke experts. In het zorgdomein heeft AI inmiddels zijn intrede gedaan bij het diagnosticeren van ziektebeelden en bij het bepalen van welke behandeling het meest succesvol zal zijn. AI maakt ook nieuwe vormen van preventie mogelijk. Zo hebben Amerikaanse onderzoekers een camerasysteem ontwikkeld dat tot drie weken (!) van tevoren kan voorspellen of ouderen zullen gaan vallen aan de hand van een zich langzaam veranderend bewegingspatroon.

4. Robotica

Robotica is in het medisch domein deels al volstrekt ingeburgerd, met name in de complexe chirurgie waar extreme precisie het verschil maakt tussen leven en dood (operatierobots). Veel meer controverse roept de toepassing van robots op in de genezing. Voorstanders wijzen erop dat robots zorgprofessionals effectief kunnen ondersteunen in hun werk en cliënten kunnen stimuleren om te bewegen of reminders kunnen geven voor medicijngebruik. Tegenstanders zien de inzet van robots vooral als een verdere uitholling van de kern van goede zorg: persoonlijk contact en een luisterend oor.

5. Cyborgs

Een cyborg is gedeeltelijk mens en gedeeltelijk machine. Hoewel het uiteraard een definitiekwestie is, voldoet iemand met pacemaker of prothese al aan deze omschrijving. Feit is dat het implanteren van technologie in het menselijk lichaam steeds normaler wordt. Sommige protheses kunnen zelfs al door de drager bestuurd worden via de hersenen en exoskeletten maken het mogelijk dat patiënten met een dwarslaesie weer kunnen staan en soms ook lopen.

6. Drones

Drones zullen op termijn vooral de zorglogistiek gaan veranderen. In Denemarken – zoals zo vaak een voorloper in nieuwe ontwikkelingen – is inmiddels al een eerste dronecentrum geopend van waaruit medicijnen en hulpmiddelen als defibrillators worden geleverd in afgelegen landelijke gebieden.

7. Reality technology

Augmented reality (AR), virtual reality (VR) en mixed reality (MR) zijn verschillende vormen van Reality Technology die gebruikers deels of volledig onderdompelen in een gesimuleerde omgeving. Waar bij AR extra informatie wordt toegevoegd aan de bestaande omgeving, wordt bij VR getracht een nieuwe, virtuele werkelijkheid te creëren. MR zit daar ergens tussenin - een samenspel van digitale objecten en het fysieke. Met name die laatste technologie biedt grote mogelijkheden voor de gezondheidszorg, onder meer bij het op afstand besturen van operatierobots, in het onderwijs en bij training om meer levensechte, praktische

ervaring op te doen. Een specifieke toepassing is het hologram. Artsen kunnen bijvoorbeeld holografische projecties, oftewel 3D-beelden van lichaamsdelen voor zich projecteren om uitleg te geven aan patiënten. En er kan zelfs virtueel geopereerd worden op het hologram, terwijl een robot de eigenlijke operatie uitvoert. In de geestelijke gezondheid is VR al gebruikt om patiënten te helpen hun ergste angsten te overwinnen door exposure-therapie.

8. Blockchain

Blockchain draait om het online vastleggen en overdragen van waarde. Een blockchain bestaat uit een netwerk van computers met elk een kopie van een database die gezamenlijk beheerd wordt. Dit zorgt voor een ‘blokketen’ die niet te kraken is. Daarom is blockchain zeer geschikt voor het delen en opslaan van gevoelige informatie. Hoewel de techniek meer en meer gezien wordt als een ‘tussenstadium’, is de potentie op de langere termijn groot. Blockchain (of een opvolger) heeft volgens velen de potentie om de leidende infrastructuur voor elektronische patiëntendossiers en persoonlijke gezondheidsdossiers te worden.

9. 3D-printing

3D-printing drijft een toekomst aan waarin alles wordt gepersonaliseerd voor de eindgebruiker. En aangezien elk mens anders is, is dat een groot voordeel in de medische sector. 3D-geprinte onderdelen van hoorapparaten en pacemakers zijn al standaard in de markt. Maar ook 3D-geprinte protheses (waaronder hele botten en gewrichten) beginnen breed hun intrede te doen. Vooralsnog toekomstmuziek: het printen van organen op basis van eigen DNA.

10. Biotech

Biotechnologie maakt gebruik van dieren, planten, bacteriën of andere levende wezens voor de ontwikkeling van (nieuwe) medicijnen en vaccins. Nu al een enorme industrie, die gericht is op het oplossen van tal van urgente gezondheidsproblemen zoals het voorkomen van de ziekte van Alzheimer en het genezen van verschillende vormen van kanker en hartziekten. Believers zien biotech ook als de heilige graal in het tegengaan van veroudering. In potentie zou dit de vraag naar zorg en ondersteuning zelfs fundamenteel kunnen veranderen.

Lees ook ‘Technologie gaat sleutelrol spelen in zorg van morgen’