Overslaan en naar de inhoud gaan

[Recensie] ‘Familiebedrijven zouden hun opvolging meer strategisch moeten benaderen’

Categorie:
Uitdagingen in familiebedrijf

Datum:
24 november 2016

Ondernemer, commissaris en docent aan de Hogeschool Utrecht Henk Kwakkel publiceerde onlangs een nieuw boek aan de hand waarvan ‘eigenaren van familiebedrijven, maar ook accountants, fiscalisten en andere adviseurs relevante vragen kunnen stellen om de opvolgingsstrategie te bepalen en de regie in eigen hand te nemen’, aldus de auteur. In het boek Familiebedrijven en opvolging introduceert Kwakkel een nieuw theoretisch model, het SAS-model (Strategic Analysis to Succession).

Aan het boek ligt een onderzoek ten grondslag naar de problemen en mogelijkheden van opvolging binnen Nederlandse familiebedrijven. Daarvoor nam Kwakkel een aantal interviews af bij ondernemers van middelgrote familiebedrijven (waaraan hij de in het boek gebruikte praktijkvoorbeelden ontleent). Ook vroeg hij 500 eigenaren van familiebedrijven een uitgebreide vragenlijst in te vullen.

Een van de belangrijkste conclusies uit dit onderzoek is dat familiebedrijven hun opvolging onvoldoende strategisch benaderen. In veel gevallen is er geen (gedetailleerd) plan of scenario voorhanden, en er is veel koudwatervrees voor wat Kwakkel ‘alternatieve opvolgingsscenario’s’ noemt, zoals een private equity-partij, een management buy-out of een management buy-in. Bijna een derde van de bevraagde ondernemers kiest het liefst een familielid als opvolger – zelfs als die familiekandidaat helemaal niet voorhanden is.

Niet-familieleden

Een andere belangrijke conclusie luidt dat de aanwezigheid van een Raad van Commissarissen of Raad van Accreditatie bestaande uit niet-familieleden doorgaans een positief effect heeft op de familieharmonie – voor, tijdens en na de bedrijfsoverdracht. Zij zorgen voor de broodnodige objectiviteit, die maakt dat de familieverhoudingen niet op scherp komen te staan.

Kwakkel heeft echter vooral een praktisch boek willen schrijven. Daarom ontwikkelde hij een model dat volgens hem concrete handvatten biedt om opvolging succesvoller te kunnen laten verlopen. Dit SAS-model (Strategic Analysis to Succession) helpt volgens de auteur ‘de emotionele en de zakelijke kant met elkaar in evenwicht te brengen’.

Het SAS-model geeft inzicht in wat er zoal speelt of kan spelen binnen de vier belangrijkste pijlers onder iedere overdracht: het zakelijk bestuur (in het boek business governance genoemd), het familiebestuur (family governance), de interne interactie en de externe interactie. Aan al deze aspecten wijdt de auteur een apart hoofdstuk, om ze vervolgens in hun onderlinge samenhang te bespreken. Kwakkel loopt daarbij niet in de valkuil een blauwdruk te geven: elk familiebedrijf is volgens hem uniek en daarmee is een in beginsel oneindig aantal scenario’s van bedrijfsoverdracht mogelijk. Het model is eerder een ‘besluitvormingswiel’ waarlangs de auteur de belangrijkste thema’s die bij een overdracht spelen bespreekbaar maakt.

Oppervlakte

Het boek richt zich duidelijk op ondernemers: wie enigszins ingevoerd is in de problematiek rondom familiebedrijven zal er geen diepe inzichten uit opdoen. Niettemin is het een boek waaraan ieder directielid van een familiebedrijf best eens een regenachtige zondagmiddag zou kunnen besteden – al was het maar omdat Kwakkel zijn boek eindigt met een hoofdstuk ‘Veertig goede vragen bij bedrijfsoverdracht’. En vooraf de goede vragen stellen, dat is altijd nuttig – niet alleen bij een geplande bedrijfsoverdracht. 

Meer lezen over de kracht van het familiebedrijf? Lees dan ook Marketing en het Familiebedrijf van professor dr. R. A. Flören e.a.. NPM Capital sponsort de Baker Tilly Berk leerstoel Familiebedrijven en Bedrijfsoverdracht aan de Nyenrode Business Universiteit.